Zmiana umowy B2B na umowę o pracę – nowe kompetencje PIP w 2026 roku.

Zmiana umowy B2B na umowę o pracę wymaga obecnie przeprowadzenia postępowania sądowego. Jednak niedługo ma się to zmienić. Już od stycznia 2026 roku, Państwowa Inspekcja Pracy ma otrzymać nowe, szerokie uprawnienia pozwalające jej na przekształcenie umowy o współpracy (B2B) na umowę o pracę. A to wszystko w drodze jednostronnej decyzji administracyjnej, skutecznej natychmiast – bez postępowania sądowego. W konsekwencji zleceniodawca będzie musiał od razu traktować samozatrudnionego jak pracownika, ze wszystkimi przywilejami i obowiązkami wynikającymi z Kodeksu pracy.

^{Aktualizacja I [07.01.2026 r.]: nowelizacja, która miała umożliwiać PIP zmianę umowy B2B/ o dzieło/ zlecenia na umowę o pracę w drodze jednostronnej decyzji nie wejdzie w życie z początkiem 2026 r. Zmiana charakteru umowy wymaga nadal przeprowadzenia postępowania sądowego.}

^{Aktualizacja II [08.07.2026 r.] nowelizacja weszła w życie z dniem 8 lipca 2026 r.. Państwowa Inspekcja Pracy może od teraz wydać decyzję i nakazać zmianę umowy B2B, umowy o dzieło, umowy zlecenia na umowę o pracę}.

Nowe uprawnienia Państwowej Inspekcji Pracy w 2026 r.

Inspektorzy Państwowej Inspekcji Pracy (PIP) mają otrzymać prawo do wydawania decyzji administracyjnych stwierdzających, że między przedsiębiorcą, a samozatrudnionym w rzeczywistości istnieje stosunek pracy, a nie relacja B2B, którą opisali w umowie o współpracy (umowie zlecenia).

Zmiana ta ma zatem kluczowe znaczenie w sytuacjach tzw. fikcyjnego samozatrudnienia. Jest to sytuacja, w której stosowane są umowy cywilnoprawne (np. umowy B2B), kiedy faktycznie spełniają one kryteria umowy o pracę.

Czy PiP może zmienić umowę B2B na umowę o pracę? Tak.

Schemat działania inspektorów Państwowej Inspekcji Pracy w takich sytuacjach ma być następujący:

1. Inspektor PIP stwierdza podczas kontroli, że samozatrudniony wykonuje swoje zadania w warunkach przewidzianych przepisami Kodeksu pracy, pomimo tego, że ma zawartą umowę o współpracy (umowę B2B),
2. Sama kontrola PIP może odbywać się zdalnie (online),
3. Inspektor PIP samodzielnie podejmuje więc decyzję o przekształceniu umowy o współpracy (B2B) na umowę o pracę – wydaje w tym celu decyzję administracyjną.
4. Decyzja staje się natychmiast skuteczna względem tych osób. Uwaga! Skuteczność decyzji nie wymaga więc prowadzenia postępowania sądowego (jak było do tej pory). Jest decyzja = jest skutek.
5. Samozatrudniony staje się więc z dnia na dzień pracownikiem etatowym w rozumieniu Kodeksu pracy. WAŻNE! Nie ma w takiej sytuacji znaczenia opinia samozatrudnionego, tj. nie jest brana pod uwagę zdanie samozatrudnionego o tym, że on nie chce „przejść na etat„.

W przypadku, gdy samozatrudniony albo zamawiający nie zgadza się z tą decyzją, to:

1. Może wnieść odwołanie w ciągu 7 dni od wydania decyzji do Głównego Inspektora Pracy,
2. W przypadku niezadowolenia z decyzji Głównego Inspektora Pracy, dalsza procedura odwoławcza odbywa się poprzez odwołanie do sądu pracy – procedura odwoławcza wpływa na skuteczność decyzji (wstrzymuje jej wykonanie).

Jak zabezpieczyć się przy umowie B2B, by uniknąć przekształcenia jej na umowę o pracę.

Z jednej strony model współpracy B2B to dla wielu podmiotów sposób na elastyczność i optymalizację kosztów. Jednak należy pamiętać, że nazwa nadana umowie o współpracy nie decyduje o tym, jak będzie ona traktowana. Z tego powodu interesuje nas przede wszystkim to, jak w umowie ułożona jest ta współpraca i jak faktycznie jest ona wykonywana.

„Jeżeli umowa ma cechy umowy o pracę oraz umowy cywilnej, to o wyborze właściwych przepisów mających zastosowanie do takiego stosunku prawnego decyduje ustalenie, które cechy tychże umów przeważają w ustalonym stanie faktycznym sprawy.”

_{^{Postanowienie Sądu Najwyższego – Izba Pracy i Ubezpieczeń Społecznych z dnia 16 kwietnia 2024 r., sygn. akt.: II USK 83/23}}

Poniżej przedstawiam najważniejsze różnice, które bierze się pod uwagę przy analizie konkretnej współpracy dwóch podmiotów. Analizy tej dokonuje się zarówno w oparciu o treść zawartej umowy, jak i bada się faktyczny sposób jej wykonywania.

Największe znaczenie dla odróżniania umowy o pracę od umów B2B mają następujące okoliczności:

1. Przede wszystkim pracownik wykonuje swoje obowiązki osobiście, w sposób podporządkowany organizacyjnie i służbowo względem pracodawcy.
2. Bardzo charakterystyczne jest również to, że to pracodawca ponosi wszelkie ryzyko związane z realizacją obowiązków: osobowe, organizacyjne i ekonomiczne.
3. Pracodawca decyduje więc o rodzaju zadań, sposobie ich wykonania, miejscu, czasie.

W odróżnieniu od cech wskazanych powyżej, dla umów B2B najbardziej charakterystyczne jest to, że:

1. Wykonawca nie musi wykonywać swojej pracy osobiście – może ją komuś zlecić (np. wyznaczyć inną osobę do wykonania projektu),
2. Odpowiedzialność za błędy dokonane przy realizacji zadań ponosi wykonawca (samozatrudniony), a nie podmiot zlecający mu zadania.
3. Wykonawca sam organizuje swoją pracę, dlatego w wielu przypadkach sam decyduje kiedy wykona usługi, w jakich godzinach, w jakim miejscu.

Zmiana umowy B2B na umowę o pracę -konsekwencje dla przedsiębiorcy (zamawiającego):

W przypadku natychmiastowej decyzji inspektora PIP, przedsiębiorca musi się liczyć z następującymi konsekwecjami:

• stworzenie dokumentacji pracowniczej (m.in. akt osobowych),
• skierowanie pracownika na badania medycyny pracy,
• zapewnienie materiałów i urządzeń niezbędnych do pracy,
• nadanie uprawnień wynikających z RODO i przeszkolenie pracownika z metod ochrony danych osobowych,
• zapewnienie praw wynikających z Kodeksu pracy: urlop, ochrona przed zwolnieniem,
• kara grzywny od 2 000 zł do 60 000 zł,
• konieczność zapłaty składek ZUS (społecznych i zdrowotnych) oraz zaliczki na PIT do 5 lat wstecz,
• problem z odliczonym podatkiem VAT z faktur wystawionych za rzekome usługi,
• ponoszenie pełnej odpowiedzialności finansowej i gospodarczej za realizowane projekty biznesowe,
• zamawiający będzie musiał udowodnić, że charakter współpracy nie ma cech, które są charakterystyczne dla współpracy w oparciu o stosunek pracy.

Zmiana umowy B2B na umowę pracę – konsekwencje dla wykonawcy (samozatrudnionego):

Samozatrudniony będzie musiał się liczyć z następującymi konsekwencjami:

• zyskuje uprawnienia przewidziane dla pracowników w Kodeksie pracy: płatne urlopy, ochrona przed zwolnieniem, opłacane składki ZUS, płatne nadgodziny,
• ma obowiązek kontynuowania pracy w miejscu i czasie wskazanym przez zamawiającego (tu: pracodawcę),
• traci możliwość rozliczania kosztów związanych z prowadzeniem działalności.

Branże, które szczególnie narażone są na ryzyko kontroli PIP w 2025 roku i zmiany umowy B2B na pracę.

Umowy o współpracy (B2B) zyskały szczególną popularność w następujących branżach, które będą stanowiły szczególny obszar zainteresowania ewentualną kontrolą PIP:

• branża IT i software house’y, w tym w szczególności umowy o współpracy z deweloperami,
• agencje marketingowe i kreatywne, w tym w szczególności umowy o współpracy z twórcami, grafikami, deweloperami, content kreatorami,
• firmy budowlane,
• sektor hotelarski i gastronomiczny,
• firmy świadczące usługi szkoleniowe i consultingowe,
• sektor gier (GameDev), w tym usługi deweloperów, grafików 3D.

Nowe uprawnienia PIP w 2026 roku w zakresie zmiany umów B2B na umowę o pracę – wnioski i rekomendacje:

• audyt umów cywilnoprawnych jest istotnym zadaniem firm przed wdrożeniem nowych przepisów dotyczących uprawnień PIP z początkiem 2026 rok,
• zmiana umowy B2B na umowę o pracę będzie skuteczna względem stron umowy o współpracy natychmiast i nie będzie zależała od opinii czy woli samozatrudnionego,
• brak dostosowania treści umów do realnej formy współpracy wiąże się z ryzykiem konieczności zapłaty zaległych składek ZUS i podatków do 5 lat wstecz,
• nagłe przekwalifikowanie umowy o współpracy na umowę o pracę może mieć istotny wpływ na koszt realizowanych współprac i projektów (koszt wzrasta),

---

Ten artykuł może Ci się przydać? Zobacz wizualne podsumowanie tego artykułu na Instagramie.